Prusy Wschodnie – Granica wzdłuż Wisły

Granica wzdłuż Wisły

Ustanowiona na mocy „dyktatu wersalskiego” i przebiegająca wzdłuż Wisły granica państwowa, oddzielająca niemieckie Prusy Wschodnie od polskiego „korytarza”, należała niewątpliwie do najdziwniejszych rozwiązań delimitacyjnych Europy w okresie międzywojennym.

zdjęcia...

Nie przebiegała ona bowiem, jak ma to zwyczajowo miejsce, środkiem rzeki, lecz rozciągała się wzdłuż jej prawego brzegu w niewielkiej tylko odległości od niego – przeważnie 50-200 m, z rzadka jedynie 2-3 km. Ta „niewielka” różnica miała poważne konsekwencje – granica przebiegająca w ten sposób nie dawała państwu polskiemu jakichś szczególnych korzyści, odcinała jednak Niemcom całkowicie dostęp do rzeki. Było to źródłem nieuniknionych konfliktów. Dwa miejsca w szczególny sposób uwidaczniały ten stan rzeczy: zagwarantowane Niemcom traktatowo dojście do Wisły koło Korzeniewa (Kurzebrack) oraz rozebrany most koło Grabówka (Klein Grabau).

Wieś Korzeniewo leżała po niemieckiej stronie granicy, należący do niej port rzeczny znajdował się już jednak po stronie polskiej. Droga o szerokości czterech metrów stanowiła dostęp do Wisły zagwarantrowany Niemcom w artykule 97 traktatu wersalskiego. Regulacja ta podlegała jednak daleko idącym ograniczeniom ze stroy polskiej – ludność zamieszkała na terenie Prus Wschodnich musiała uzyskać przepustkę Państwowego Zarządu Wodnego w Tczewie, zaś obywatele niemieccy spoza Prus Wschodnich musieli posiadać paszport z polską wizą. Ale nawet z wymaganymi dokumentami dostęp do rzeki możliwy był tylko w wyznaczonych porach dnia.

Most łączący Grabówek z leżącą po polskiej stronie wsią Opalenie (Münsterwalde) wybudowany został w latach 1906-1909 jako część linii kolejowej wiodącej z Czerska przez Kwidzyń (Marienwerder) do Welawy (Wehlau, obecnie Znamiensk). Ale tylko kilka lat pociągi mogły przejeżdżać w tym miejscu z jednej strony rzeki na drugą. Wybudowany kosztem kilku milionów marek most stracił po pierwszej wojnie światowej całkowicie na znaczeniu. Przejście graniczne nie było w tym miejscu przewidziane, wobec czego strona polska w latach 1927-1929 w kilku etapach most rozebrała. Jako jedyna porwnywalna budowla w obrębie ujścia Wisły zachował się most na Nogacie koło Malborka.

zdjęcia...
Przebieg granicy na mapie (64 KB)...
Przebieg granicy na mapie (371 KB)...
Copyright © by Cezary Bazydło, 2006
Wszelkie prawa zastrzeżone